Saturday, August 01, 2015

धनुर्विद्या डोट कोम



हैल्लो..कौन?”

प्रणाम गुरुजी, में एकलव्य बोल रहा हुं!”

“अरे एकलव्य..तुम! क्षमा चाहता हुं अभी थोडा बिझी हुं, बादमें बात करें?”

“नहीं गुरुजी..फोन मत काटना प्लीझ..आज सुबह से कोशीश कर रहा था, ये दस-बारह बार कोशीश करने के बाद आपसे बात हो पा रही है, मुझे पूरा भरोसा है की मेरा नंबर आपके सेलफोन पे सेव तो नहीं होगा, लेकिन फिर भी ट्रुकोलरमें मेरा नाम देखते ही आप फोन काट देते होंगे! आखिर में मेरी वाईफ के नंबर से ये कोल किया है और अन्जान नंबर समजकर आपने उठा लिया!”

“अरे नहीं..वत्स ऐसा नहीं है..दरअसल बात ये है की……ये है की…मेरा सेल फोन…”

“बिगड गया था? पानीमें गिर गया था? बेटरी डिस्चार्ज हो गई थी? किसी दूसरे के पास था? बोलीये बोलीये…इसमें से कोइ बहाना है या आपने कोइ नये बहाने का आविश्कार किया है?”

“अरे नहीं वत्स..मैं तो..बस मैं तो…”

“अरे छोडिये बकरी की तरह में में में करना, अपना अहंकार छोड के सीधी तरह बोल क्यों नहीं देते की आपको अपने कृत्य पर गिल्ट फिल हो रहा है!”

“……………..!”

“देखिये गुरुजी, आज मैंने आपको आपका वो पाप याद दिलाने के लिये या आत्मग्लानि कराने के लिये कोल नहीं किया..आपने जो कुछ किया वो तो इस पावन शिक्षण क्षेत्रमें बस डिमक लगने की शुरूआत ही थी, आजके द्रोणाचार्य जो कर रहे है उसके सामने आपके किये गुनाह तो कुछ भी नहीं है!”

“मेरे गुनाह? कितने गुनाह किये मैंने की तु ऐसे बोल रहा है? बस, एक ही तो गलती की थी मैने तेरे साथ जो किया…”

“रहने दिजीये गुरुजी..आज के पावन दिन पर मेरा मुंह मत खुलवाईए, मेरे साथ तो आपने किया सो किया, इसके सिवा भी न जाने कितनीबार आपने अर्जुन को ग्रेसींग मार्क्स से पास करवाने के लिये नजाने कितनी साज़िसें रची, कितनीबार भ्रष्टाचार किया!”

“साधु…साधु…वत्स में ये क्या सुन रहा हुं! मैं भ्रष्टाचारी? मैने साज़िसें की? क्या क्या साज़िसे? विपक्षो की तरह बेबुनियाद आरोप मत लगा!”

“मैं बेबुनियाद बात कभी भी नहीं करता गुरुजी, आप आज मेरा मुंह खुलवाना ही चाहते है तो सुन लिजिये, उस दिन, पंछी की आंखवाली कसौटी जो आपने रख्खीथी उसमें भी आपने अर्जुनो को कपट से उत्तीर्ण घोषित कर किया था!”

“क्या बक रहे हो! सारी दुनिया जानती है की उस दिन केवल अर्जुननेही सही उत्तर दिया था और उसकी वज़हसे उत्तीर्ण हुआ था!”

“गुरुजी…! ये सब कहानीयां आप विदुरजी के आगे करते तो वो शायद मान भी लेते, मैं तो आपको अच्छे से जानता हुं, मेरे आगे तो झूठ मत बोलीये! मुज़े पता है की उस दिन उस इम्तहानमें आपने एक तो अर्जुनको जानबुज़ कर आखरी रख्खा था ताकी उसको आपके सवाल “तुम्हे क्या दिखाई दे रहा है?” के जवाबमें ये तो पता चल जाय आगे जो सौ कौरव और उसके चार भाईओने उत्तर दिये वो गलत है और उसको इसके सिवा कोइ उत्तर देना है!”

“लेकीन वत्स…आखीरमें तो आखीरमें, सही उत्तर तो केवल अर्जुनने ही दिया, और मेंने उसे उत्तीर्ण घोषीत किया इसमें कपट कहां आया?”

“अब रहने भी दिजीये गुरुजी, खाक सही उत्तर दिया था? अपनी बारी का इन्तझार करते करते थका हारा उब चुका अर्जुन जब बारी आई तो धनुषसे निशाना लगाने का प्रयत्न करते करते गुस्से से “इस की मां की आंख…” ऐसा कुछ बडबडायाथा और आपने उसमें से आंख शब्द पकडकर उसे उत्तीर्ण घोषित कर दिया!”
“तुम ये कैसे कह शकते हो की उस दिन अर्जुन ऐसा बोला था? तुम तो उस दिन वहां थे नहीं!”

“गुरुजी हो शकता है की उम्रके कारन आपके कान कमज़ोर हो गये हो और आपने शायद ठीक ठीक सुना ना हो, और सही उत्तर मील गया मान लिया हो, उस दिन भले ही मैं नही था वहां, लेकीन दुर्योधन जो बिलकुल अर्जुन के बगलमें खडा था उसने बिलकुल साफ सुना था की अर्जुनने क्या बोला है!”

“दुर्योधन? वो दुष्ट तुम्हे कहां मील गया?”

“वोट्सएप पे मीला था, और कह रहा था की वो ये आपकी कपटवाली कहानी आज गुरुपूर्णिमा के दिन ही फेसबुक और वोट्सएप पे डाल के वायरल करनेवाला है…वो तो मैने उसको समजाया और रोका वर्ना आज शाम आते आते आपके घर के सामने मीडिया का जमावडा होता और आप आज ब्रेकिंग न्यूझ बन जाते!”

“बहोत अच्छा किया तुमने…तुमने मुज़े बचा लिया…वर्ना में कहींका नहीं रहता…लेकीन वत्स एक बात बता, तुमने उसे क्यों रोका? तुमने मुझे क्यों बचाया, जबकी मैंने तुम्हारे साथ इतना बडा अन्याय किया है?”

“कोमनसेन्स की बात है गुरुजी..अगर हमने जिस युनिवर्सिटीसे पढाई की है उस युनिवर्सीटी की फर्ज़ी डीग्री का मामला बाहर आये तो हमारी खुद की डीग्री भी शक के घेरेमें आ जाये! किन्तु गुरुजी, एक बात सच सच बताईये उस दिन अर्जुनने जो बोला था वो आपने वाकई नहीं सुना था या जानबुझ कर अनसुना किया था?”

“अब तु सबकुछ जान ही गया है तो तुजसे झुठ बोलने का कोइ मतलब ही नहीं है…किसीको बोलना मत, बात को अपने तक ही रखना, मै तुज़े ओफ ध रेकोर्ड बता रहा हुं की हां, उस दिन मैने बिलकुल साफ सुना था अर्जुन जो बोला था!”

“तो फिर गुरुजी आपने उसको उत्तीर्ण क्यूं किया?”

“अब तुजे़ क्या बताउं! उस बिना बाप के बच्चों के प्रति भिष्मका पक्षपात तो तुभी जानता है! कैसे भी करके उस पांच निकम्मोमेंसे मुज़े एक को पास करना ही था वरना हमारे महाविद्यालय को राज्यसे मीलनेवाली ग्रान्ट बंध हो जाती, सब जानते है की परदे के पीछे से सत्ताके सुत्र भिष्मके हाथ में थे!”

“लेकीन गुरुजी, मेरी क्या गलती थी? आपने मेरे साथ क्यूं ऐसा किया?”

“मत्त मारी गई थी मेरी उस दिन! जब तु पहलीबार एडमीशन के लिया आया तो तेरा हुलिया देख के मुज़े लगा की तु मेरी फीस अफोर्ड नहीं कर पायेगा, उस लिये मैनें “सिर्फ क्षत्रियों को धनुर्विद्या शीखाने” का बहाना करके तुज़े भगा दिया, पर तेरी जीद ऐसीथी की मेरी वेब साइट डबल्यु डबल्यु डबल्यु डोट धनुर्विद्या डोट कोम से सारे लेशन्स और वीडियो डाउनलोड करके, प्रेकटीस करके तुने धनुर्विद्या प्राप्त की!”

“लेकीन गुरुजी, मैंने पायरेटेड वीडियो से तो नहीं शीखा! ऒफिसीयली जरूरी चार्जीस भरके वहां से वीडियो डाउनलोड किये थे!”

“हां वत्स, वो भी मुज़े पता है, जब जब तेरे क्रेडीटकार्ड से फीस की अमाउन्ट मेरे अकाउन्टमें ट्रान्सफर हुई तब तब मेरे मोबाईल पे मेसेज आये थे..”

“तो गुरूजी वो क्या बजही थी की आपने गुरुदक्षिणा का कपट करके मुज़े दाहिने हाथ का अंगूठा छीन लिया?”

“मुजसे बहोत बडा गुनाह हो गया मेरे बच्चे! मैं स्वार्थमें अंधा हो गया था…मुज़े लगा था की अगर लोगों में ये बात फैल गई की मेरे पास प्रत्यक्ष आके शीखनेवाले से ज्यादा अच्छे से मेरे वेबसाइट से ओनलाइन शीखा जा शकता है तो फिर मेरी युनिवर्सीटी को ताला लगाने की नौबत आ जाये! मैं सचमुच शरमींदा हुं, मेरे किये कृत्य के लिये, मैं माफीके काबिल तो नहीं हुं फिर भी हो शके तो माफ कर देना…”

“अरे अरे..गुरुजी…आप मुज़से माफी मांग के मुज़े पापी मत बनाईए..मैने आज गुरुपूर्णिमा के दिन आपसे माफी मंगवाने के लिये नहीं पर आपका शुक्रिया अदा करने के लिये आपको फोन किया है!”

“शुक्रिया? मेरा शुक्रिया? क्यूं  मेरा मखौल उडा रहे हो! मैने तेरे साथ जो किया उसके बाद तु मेरा शुक्रिया अदा क्यूं करेगा?”
“बिलकुल होशोहवास में सच बोल रहा हुं गुरुजी, आज गुरुपूर्णिमा के दिन आपका शुक्रिया अदा करने के लिये ही फोन  किया है!”

“मुज़े कुछ समज़में नहीं आ रहा…तु क्यूं मेरा शुक्रिया अदा करेगा?”

“देखिये गुरुजी, उस दिन आपने कपट करके गुरुदक्षिणा के नाम पे मेरे दांये हाथ का अंगूठा छिन लिया ठीक है?”

“हां तो मैंने बोला तो सहीं की मैं शरमींदा हुं, मुज़े माफ कर दे तो फिर उस बात को दोहरा के ताना क्यूं मार रहा है?”

“नहीं गुरुजी मैं बिलकुल ताना नहीं दे रहा हुं, मैं सच्चे दिलसे आपका शुक्रिया अदा करता हुं क्यूंकी दांये हाथ का अंगूठा नहीं होनीकी वजह से, घरमें मटर छिलना, सब्जी काटना. सूईमें धागा पीरोना ऐसे ऐसे बोरिंग काम से मुज़े छटकने का बहाना मील गया है!”

“ओह, ये बात है? लेकिन फीर भी, इसकी वज़हसे तुम्हारी धर्मपत्नी तो जरूर मुज़ पे नाराज़ होंगी और हररोज मुज़े कोसती होगी!”

“अरे नहीं नहीं गुरुजी..वो तो बिलकुल नाराज़ नहीं है, वो तो आप पे बहोत ही प्रसन्न है और आपको याद कर कर के रोज दुआएं देती है!”

“है? ऐसा कैसे हो शकता है?”

“बहोत सिम्पल लोजीक है गुरुजी, में स्मार्ट फोन तो इस्तमाल करता हुं लेकिन दाहिने हाथ का अंगूठा नहीं होनेकी वजह से टचस्क्रीन फोन के साथ ज्यादा चीपकके नहीं रह शकता, वोट्सएप, फेसबुक का मर्यादित इस्तमाल कर शकता हुं, चेटींग वगैरह मेरे लिये बहोत मुश्कील है, और इसकी वजह से मीरी बीवी खुश है की आपने मेरा अंगूठा ले लिया!”

“हां…..ये तो बिलकुल सही बात है! ये तो कहानी घर घर की है, मेरे घरकी ही बात है, मेरे अस्वत्थामाथी बीवीको हररोज ये फरियाद रहती है की उसका पति उससे ज्यादा मोबाइल के साथ लगा रहता है!”




Sunday, May 10, 2015

લઘુકથા -મધર્સ ડે.

“લો આ પાછો મધર્સ ડે આવી ગયો, આ વખતે શું લખવાનો છો? કાંઇક એવું લખીને ફેસબુક પર પોસ્ટ કરજે કે લાઇક્સ અને કોમેન્ટ્સનો ઢગલો થઈ જાય દરવખતની જેમ!”

“ઑફકોર્સ ડાર્લિંગ.. તને તો ખબર છે ને મારી કલમનો જાદુ! ગયા વર્ષે મેં જે પોસ્ટ મૂકેલી એના પર કેટલી બધી કોમેન્ટ્સ આવેલી? અને કેટલાક લોકોએ તો એમ લખેલું કે આપનું આ સંવેદનશીલ લખાણ વાંચીને અમારી તો આંખો ભીની થઈ ગઈ!”

“આઇ હેવ પ્રાઉડ ફોર માય સ્વીટ હબ્બી…કેટલા બધા ફોલોઅર્સ છે તારા ફેસબુક પર! હું તો મારી ફ્રેન્ડ્સ પાસે ગર્વથી માથું ઊંચું લઈને વટ્ટથી કહું છું કે મારા વર જેટલું સંવેદનાસભર તો કોઇકજ લખી શકે!”

“સો નાઇસ ઓફ યુ માય લવ! મને કમ્પ્યુટરમાંથી મમ્મીનો એકાદો સરસ ફોટો શોધી આપજેને..આજના લખાણ સાથે મૂકવા માટે…”

“ડેડી..ડેડી..આજે સાંજે આપણે  ગ્રેન્ડમાંને મળવા જઈશું ને? કેટલા બધા દિવસ થઈ ગયા…આઈ મીસ હર સો મચ…”

“સ્ટુપિડ બોય! આજે નહીં પછી ક્યારેક…આજે મારે કેટલું કામ છે તને ખબર છે? આ તારા ડેડી લખી આપે પછી એના પર તૈયારી કરીને સાંજે લેડીઝ ક્લબમાં મધર્સ ડે વિશે સ્પીચ આપવાની છે..આ વખતે તો પેલી ચીબાવલી મિસીસ ઠાકુરનો નંબર આવવાજ નથી દેવો..ને તારે આ રીતે ફાલતુ ટાઈમ વેસ્ટ કરાવવો છે? જસ્ટ શટ અપ એન્ડ ગો ઈન્સાઈડ યોર રૂમ!”
             
                                                         *****************************************

છેવટે આજે પણ રોજની જેમ સૂરજદાદા મેર બેઠા, ધરતીએ અંધારાનાં આવરણ ઓઢી લીધાં.  કોઈ આવશેને આશામાં ઊંબરામાં બેઠેલાં ડોસી બારસાખને ટેકો દઈને હળવેથી ઊભાં થયાં ને નિસાસો નાખી ડગુમગુ થતાં ઓરડામાં જઈ ખાટલાને કિનારે બેસી, આસ્તેકથી ઓશીકા નીચે સંતાડેલ એક ફોટો કાઢી પહેલાં હોઠેને પછી છાતીએ અડાડ્યો. હળવેથી હાથ પસવારીને ફોટો પાછો ઓશિકા નીચે સરકાવીને સાડલાના છેડાથી આંખો લૂછી ત્યારે દૂરથી આવતો શિયાળની લાળીનો અવાજ છેક આ વૃદ્ધાશ્રમના ઓરડા સુધી સ્પષ્ટ રીતે સંભળાતો હતો....

Saturday, January 17, 2015

રૂપિયા-પૈસાના ચલણ વિનાની ’આ તે કેવી દુનિયા’!

 
 કાંદીવલી સ્ટેશન, સાંજના સાડાસાત-આઠની આસપાસનો સમય છે. મુંબઈનો વરસાદ એની આદત મુજબ ટાણું કટાણું જોયા વિના પોતાની મસ્તીથી વરસી રહ્યો છે. ત્રીસ-બત્રીસ વરસનો એક યુવાન લોકલમાંથી ઉતરી, સ્ટેશન બહાર નીકળી, પોતાના ઘરે જવા માટે ઓટો રીક્ષા શોધે છે, પણ અહીં તો આડા દિવસે પણ રશ અવર્સમાં રીક્ષા પકડવા માટે લાંબી લાઈનમાં ઊભા રહેવું પડતું હોય છે ને એમાંયે જયારે વરસાદ ચાલુ હોય ત્યારે તો પૂછવું જ શું! પંદર મીનિટ..અરધી કલાક..કલાક…પણ હજુ રીક્ષા સુધીની લાઇન ટૂંકી થવાનું નામ લેતી નથી. છેવટે કંટાળીને એ યુવાન ગાંધી ચીંધ્યા માર્ગે ઘર તરફ કૂચ કરવાનું વિચારે છે અને તરત અમલ પણ કરે છે!

ઘરની દિશામાં એક તરફ પગ ચાલે ને આ બાજુ મનમાં વિચારોની આંધી. કોઈ પણ વ્યક્તિના મનમાં આવા સમયે શું વિચારો ચાલતા હોય? બીજા શું વળી! મનમાં ને મનમાં, મુંબઈની લોકલને, વરસાદને, સરકારને અને રીક્ષાવાળાઓને મણ મણની જોખાવતો હોય! પણ ના, અહીં એવું નથી. આ યુવાનનું સર્જક મન કોઇ જુદીજ દિશામાં દોડી રહ્યું છે. એ વિચારે છે, અત્યારે મારી ખીસ્સામાં પૈસા છે, બીજા ઘણા લોકોના ખીસામાં પણ પૂરતા પૈસા હશે છતાં, ઘર સુધી પહોંચવા માટે રીક્ષા કે ટેક્ષી કશું ભાડે કરવામાં આ રૂપિયા કામ આવતા નથી, તો અત્યારે ખીસામાં પડેલા આ રૂપિયાની કિંમત કેટલી? છાપાંની પસ્તી જેટલી? કદાચ એનાથી પણ ઓછી! કેમ કે છાપાની પસ્તી પણ કામમાં આવે છે જ્યારે આ રૂપિયા તો અત્યારે સાવ નક્કામા છે! તો પછી એક એવી દુનિયા હોય તો જેમાં આ રૂપિયા-પૈસા કે પછી કોઇ સ્થૂળ નાણું ચલણ તરીકે ના હોય અને લોકોના કર્મોના આધારે બધો વહિવટ ચાલે?

      બસ, અહીં બીજ રોપાયું, એક અનોખી, હિન્દીમાં કે કોઇ પણ ભાષામાં કદી નથી આવી એવા વિષયવાળી ફિલ્મનું. મૂળ સૌરાષ્ટ્રના અને બોલિવુડમાં સંઘર્ષ કરતા, સર્જકતાથી ફાટફાટ થતા એવા યુવાન તેજસ પડિયા આવા પ્રયોગો કરવા એ નવી કે પહેલીવારની વાત નથી, મેઘાણીના ’ઘટમાં ઘોડાં થનગને’ કૂળના એવા ’અણેદીઠેલી ભોમ પર’ આંખ માંડવાની આદત ધરાવનાર તેજતર્રાર યુવાન છે, એટલે જ આ અગાઉ પણ ’એક શુક્રવાર’ નામની એક મોબાઇલ પર શુટ કરેલી ફિલ્મ અને સતિષ કૌશિક અને મનોજ બાજપાઇ જેવા દિગ્ગજોને લઈને એક ઝીરો બજેટ ફિલ્મ કરી ચુક્યા છે અને હવે ગુજરાતી દર્શકો માટે ’આ તે કેવી દુનિયા’ લઈને આવ્યા છે.

     લાંબા અને ચિત્રવિચિત્ર ઢંગધડાવગરનાં ગુજરાતી ફિલ્મોનાં નામો સાંભળવા અને વાંચવા ટેવાયેલા દર્શકોના કાન ’આ તે કેવી દુનિયા’ વાંચીને ચમકે એ સ્વાભાવિક છે. એક જિજ્ઞાસા ઊભી થાય છે નામ સાંભળીનેજ, નામમાં અદ્રશ્ય રીતે સંભળાતું પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન જોઇને. તો કેવી છે આ દુનિયા જેની દિગ્દર્શક તેજસ પડિયાએ અહીં કલ્પના કરી છે?

     આકાશ અને સમીર, શોલેના જય અને વિરુ જેવી આ મિત્રોની જોડી જેનું કામ છે ચોરીનું અને લોકોને ઠગવાનું, પૈસા લૂંટવાનું અને એ પૈસાથી તાગડધિન્ના કરવાનું. એકવાર એક બેંકમાં મોટો હાથ માર્યા પછી અનાયાસે એક એવી દુનિયામાં આવી જાય છે જ્યાં રૂપિયા પૈસાની કોઇ કિંમત નથી! પોતાની પાસે છેલ્લી બેંક લૂંટના સાઠ લાખ રોકડા ભરેલો થેલો છે પણ હોસ્પીટલ, બસ કે પછી ચા ની લારી, ક્યાંય પણ આ પૈસાનું મૂલ્ય છાપાંની પસ્તી જેટલું પણ નથી! શરૂઆતમાં બન્ને દોસ્તોને આ કશું સમજાતું નથી કે જ્યાં પણ જાય છે ત્યાં લોકો પૈસા લેવાની ને પૈસાના બદલે કાંઇપણ આપવાની ના શા માટે પાડે છે, પણ પછી છેવટે એક જાણીતો જણ દેખાય છે એ છે ભીખુ ભિખારી, એ ભીખુ ભિખારી જેને બેંકમાં ચોરી કરવાનો પ્લાન બનાવતી વખતે પાંચ રૂપિયા આપેલા. અહીં એ ભીખુ ભિખારી લકઝુરિયસ કારમાં છે! છેવટે આકાશ અને સમીર બન્ને દોસ્તો આ ભીખુ ભિખારીના કહેવાથી ’મગજના મિકેનિક’ એવા એક બાબા પાસે પહોંચે છે જેની પાસે દરેકનાં પાપ-પુણ્યનો હિસાબ છે. આ બાબા પાસે ગયા પછી બન્નેને સમજાય છે કે આ દુનિયાનો વહિવટ, વહેવાર અને લેવડદેવડ ચાલે છે માત્ર પુણ્યના પોંઇટ્સ પર! તમારા પૂર્વજન્મનાં કર્મોના આધારે આવેલું પુણ્યનું બેલેન્સ તો છેજ પણ સાથે સાથે અહીં પણ તમે જે કાંઈ સારાં કે ખરાબ કામ કરો છો એના આધારે તમારા પુણ્યના બેલેન્સમાં જમા ઉધાર થાય છે. આ બાબા એમને જગો ઉર્ફે જગદીશ,જે જમીન મકાનનો દલાલ છે એમની પાસે મોકલે છે, જગો મકાન અને વાહન(!)ની વ્યવસ્થા કરી આપે છે. મૂળભૂત રીતે ટૂંકા રસ્તે પૈસા કમાનારા જીવ એટલે અહીં પણ બન્નેને શોર્ટ કટ સુઝે છે અને પુણ્યના પોંઇટ કમાવા માટે જેમની પાસે પુણ્યનું ખૂબજ બેલેન્સ છે એવા પુણ્યથી માલેતુજાર શ્રીમંતની દીકરીનું અપહરણ કરે છે…

     પછી શું થાય છે? શું એ શ્રીમંત વ્યક્તિ પોતાની દીકરીને છોડાવવા માટે પોતા ભાગમાંથી આ બન્નેને પુણ્યના પોંઇટ્સ આપે છે? આ બધી ગરબડો, આ બન્નેની આ દુનિયામાં ટકી રહેવાની, જીવવાની અને કમાવાની જે મથામણ છે એમાંથી ગોટાળા સર્જાય છે એમાં હાસ્ય તો છેજ પણ સાથે સાથે એક સંદેશ પણ છે. બન્ને આ દુનિયામાં કેવી રીતે આવી ચડ્યા છે, પછી આ દુનિયામાં એમની શું હાલત થાય છે ને પાછા પોતાની મૂળ દુનિયામાં આવી શકે છે કે નહીં એ જાણવા માટે તમારે આ મૂવી ’આ તે કેવી દુનિયા’ જોવું જ રહ્યું.

     ગુજરાતી ફિલ્મોનો એક યુગ હતો, સુવર્ણયુગ પણ હતો એ જાણીને ૮૦ પછી જન્મેલી પેઢીને કદાચ નવાઇ લાગશે, એ યુગનું નામ હતું ઉપેન્દ્ર યુગ! ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીના સમયમાં ગુજરાતી ફિલ્મો ટોચ પર હતી, માત્ર ફિલ્મોજ નહીં ગીતસંગીત પણ માણવા લાયક હતું. ગુજરાતી લોકસંગીતની ઓળખ એવા પ્રફુલ્લ દવે પણ આ ઉપેન્દ્ર યુગની દેન છે. ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીના સમયમાં પરંપરાગત ગુજરાતી ફિલ્મોની સાથે સાથે કેટલીક માણવા લાયક અર્બન ફિલ્મો પણ આવેલી જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અભિનીત ’સંતુ રંગીલી’, કાંતિ મડિયાની લેન્ડમાર્ક જેવી ’કાશીનો દીકરો’ ખાસ યાદ કરવી પડે. પછી રાજીવ અને દીપક ઘીવાલા સુધી બધું ઠીક ઠીક ચાલ્યું ને પછી ઓટલો વળી ગયો! શરૂઆત થઈ પતનની અને એક લાંબા અંધાકાર યુગની. ધીમે ધીમે એવું બન્યું કે એક આમ ગુજરાતીને પોતાની માતૃભાષામાં બનતી ફિલ્મોની વાર્તા અને પાત્રો કોઇ બીજા ગ્રહની વાત હોય એવું લાગવા માંડ્યું! એક બહુ લાંબા સમયગાળા પછેએ માત્ર બીબાંઢાળ ગુજરાતી ફિલ્મોની એક રેઢિયાળ પરંપરામાંથી ગુજરાતી સિનેમાને છોડાવવાનું શ્રેય આભિષેક જૈનને જાય છે જેણે પહેલાં ’કેવી રીતે જઈશ’ અને પછી હાલમાંજ ’બે યાર..’ જેવી હટકે ફિલ્મો આપીને દર્શકોને સિનેમાઘરો સુધી ખેંચીને સાબિત કરી દીધું કે ગુજરાતી દર્શકો ગુજરાતી સિનેમાથી વિમુખ થયા એમાં દર્શકોનો વાંક નથી પણ વાંક ’વીર તાંબાના હાડાં-ઘડા વાળો’ છાપ ફિલ્મો બનાવતા નિર્માતા-દિગ્દર્શકોનો  છે. અભિષેક જૈને આ જે એક અર્બન ફિલ્મો બનાવવાની શરૂ કરી એજ પરંપરાની જ આ ફિલ્મ છે ’આ તે કેવી દુનિયા’. ને આ પરંપરાની હોવા છતાં ઘણી અલગ પણ છે. આ ફિલ્મને એક રીતે જોતાં ’ઓહ માય ગોડ’ અને ’પીકે’ ની પરંપરાની પણ કહી શકાય ને છતાં પાછી એ બન્ને ફિલ્મો કરતાં પણ ઘણી અલગ છે કારણ કે અહીં જે સંદેશ છે એ એકદમ સરસ ખટ્ટમીઠી ગોળી જેવો છે, સુગરકોટેડ ક્વિનાઈન જેવો પણ નહીં, જેના કારણે કોઇ વિવાદને તો કોઇ અવકાશજ  નથી.

     ’આ તે કેવી દુનિયા’ એટલે કે સ્વર્ગ અને નર્ક સિવાયનું કુદરતનું ત્રીજું ડિપાર્ટમેન્ટ, સાવ અલગ પ્રકારનોજ વિષય જે પહેલાં કદી આવ્યો નથી એના પર કામ કરવાનું અને એને ન્યાય આપવાનું પ્રમાણમાં નવોદીત કહી શકાય એવા લેખક તેજસ પડિયા, સ્ક્રીન પ્લે રાઇટર તેજસ પડિયા અને દિગ્દર્શક તેજસ પડિયા એ ત્રણેયને માટે ખૂબજ પડકારરૂપ રહ્યું છે એ સ્પષ્ટ રીતે દેખાઈ આવે છે. એક બીજી બહુજ અગત્યની વાતની અહીં નોંધ લેવી પડે કે જ્યારે કોઇ ફિલ્મના લેખક. પટકથા લેખક અને દિગ્દર્શકના રોલમાં કોઇ એકજ વ્યક્તિ હોય ત્યારે એના સકારાત્મક પાસાં છે એજ રીતે કેટલાંક નકારાત્મક પાસાં પણ છે. કોઇ વાદ વિવાદ વિના, એકદમ સરળતાથી ફિલ્મ નિર્માણનું કામ આગળ વધતું રહે છે એ સકારાત્મક પાસું છે અને એજ બાબત નકારાત્મક પણ! કોઇ પણ ફિલ્મ પરદા પર આવતાં પહેલાં ચાર વખત બનેલી હોય છે, હા ચાર વખત! પહેલીવાર ફિલ્મ સર્જાય છે એના લેખકની કલ્પનામાં, એ પછી પટકથા લેખકની કલ્પનામાં અને ત્રીજી વખત નિર્માણ પામે છે દિગ્દર્શકના મનોજગતમાં. પછી જ્યારે ખરેખર નિર્માણ ચાલુ થાય છે ત્યારે આ ત્રણેય ફિલ્મો વચ્ચે ક્યારેક ક્યારેક ટક્કર સર્જાય છે, વાદવિવાદ થાય છે, ક્યારેક આ વિવાદ ઉગ્ર સ્વરૂપ પણ ધારણ કરે છે પણ છેવટે જે શ્રેષ્ઠ હોય એનો વિજય થાય છે! એટલે પરિણામ હમેશાં સારું આવવાની શક્યતા વધી જાય છે પણ જ્યારે ત્રણેય ભૂમિકામાં અલગ વ્યક્તિ ના હોય ત્યારે આ બાબતનો છેદ ઊડી જાય છે અને ક્યાંક, ચલાવી લેવાની ભાવના જીતી જાય છે.

     ઘણી બધી બાબતો એવી છે જે ’આ તે કેવી દુનિયા’ ને ખાસ બનાવે છે. જે રીતે આ પ્રકારનો વિષય પહેલીવાર આવ્યો છે એજ રીતે આ ફિલ્મ સાથે સંકાળાયેલા લગભગ તમામ લોકો માટે આ પહેલીવારનું છે. તેજસ પડિયા માટે આ પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ છે તો બધાજ કલાકારો માટે પણ પહેલો અનુભવ છે, સનત વ્યાસ જેવા દિગ્ગજ કહી શકાય એના માટે પણ! સુનીલ વિશ્રાણી સ્ટેજ અને ટીવીની દુનિયાનો જાણીતો ચહેરો છે પણ ગુજરાતી ફિલ્મ તો પહેલીજ! ફિલ્મનું સંગીજ વિજું શાહનું છે અને એ કહેવાની જરૂર ખરી કે એમની પણ આ પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મ છે? પદ્મેશ પંડિત બીજું એક એવું નામ છે જે ગુજરાતી તખ્તા પર છવાયેલું છે પણ આ એમની પહેલી ગુજરાતી ફિલ્મમાં એમણે  તકનો બરાબર લાભ લીધો છે અને છવાઈ ગયા છે, કેટલી જગ્યાએ કૃત્રિમ હાસ્યની ઓવર એકટિંગને બાદ કરતાં. સુનીલ વિશ્રાણી વર્ણાનુપ્રાસ દ્વારા શરુઆતમાં તો મઝા કરાવે છે પણ પછી સતત એ થાય છે ત્યારે એમાંથી હાસ્ત નિષ્પન્ન થવાને બદલે મોનોટોનસ અને બોરિંગ થઈ જાય છે. રાજ જટાનિયા અને કિંજલ પંડ્યા પોતાના હિસ્સે આવેલા કામને ન્યાય આપવાનો પ્રયત્ન કરે છે. યતિન પરમાર એકદમ નેચરલ ફ્લોમાં છેજ સુધી જાય છે.

     કુદરતના ત્રીજા ડિપાર્ટમેન્ટની કલ્પના તેજસભાઇએ સરસ રીતે કરી છે. જેમાં આધુનિક ટેકનોલોજી પણ છે. પાપ-પુણ્યના પોંઈટના પ્લસ માઇનસનો હિસાબ રાખવા માટે કમ્પ્યુટર છે જેમાં કોઇનું પણ નામ એન્ટર કરીને એનું બેલેન્સ જોઇ શકાય છે. દરેક વ્યક્તિને પોતાને પણ એસએમએસ દ્વારા પોતાનાં કર્મોને આધારે વધઘટ થતાં બેલેન્સનો એસએમએસ મળી જાય છે. અહીં, આ આખી ફિલ્મમાં પાપ અને પુણ્યને કોઇ ક્રિયાકાંડ, મંદીરો, જાત્રાધામો કે સાધુબાવાઓ અને ગુરૂઓ જેવા ઈશ્વરના આડતિયાઓ સાથે જોડવાને બદલે માત્ર અને માત્ર દરેક વ્યક્તિના કર્મ સાથે જોડી દીધેલ છે એ એકદમ વાસ્તવિક અને ગળે ઊતરી જાય એવું છે અને એ પણ કોઇની લાગણી દુભાવ્યા વિના! ક્યારેક કેટલાક લોજીલ સવાલો પેદા થાય ખરા કે જો ભાવસાર કાકા જેમાં કામ  કરે છે એ બેંક ત્યાંની ત્યાં છે કોર્પોરેશનની ઓફિસ છે બાકીનું શહેર છે તો પછી આકાશ જેમાં રહેતો હતો એ એપાર્ટમેન્ટ કેમ ગુમ થઈ ગયું? આવું નાનું મોટું જવા દઈએ તો ખરેખર, ગુજરાતી ફિલ્મોને જે સૌથી વધારે મર્યાદા છે નડે છે એ મર્યાદા બજેટની હોવા છતાં, મર્યાદિત બજેટમાં રમીને આખી ટીમે ખૂબજ મહેનત કરી છે અને એક અલગ પ્રકારની ફિલ્મ બનાવી છે એમાં કોઇ શક નથી. એક તો ગુજરાતી ને એમાંયે આવા ઓફબિટ કહી શકાય એવા વિષયની ફિલ્મનું નિર્માણ હાથમાં લેવાનું જોખમ લેવા બદલ અરવિંદ ખત્રી એન્ડ સન્સ વાળા વિજય ખત્રી પણ ઓછા અભિનંદનના અધિકારી નથી. વિજયભાઇને ખાસ તો અભિનંદન એટલા માટે આપવાં પડે કે તેજસભાઇ એ આ ફિલ્મને માત્ર હિંદીમાંજ બનાવવાનું નક્કી કરી નાખેલું. મુખ્ય પાત્ર આકાશ માટે શર્મન જોશી સાથે વાત થયેલી અને વાર્તા સાંભળ્યા પછી શર્મને પણ રસ દાખવેલો છતાં વિજયભાઇના માતૃભાષા પ્રેમ સામે તેજસભાઇએ નમતું જોખવું પડ્યું અને આપણને આવી સરસ ફિલ્મ મળી!

     તેજસભાઇ, વિજયભાઇ ખત્રી અને કલાકારોએ એ એમની ફરજ યોગ્ય રીતે બજાવી દેખાડી, હવે વારો આપણો છે. આપણે ગુજરાતના દર્શકોએ એ દેખાડી દેવાનું છે કે આપણને, આપણી ભાષાને બીજી આવી અલગ કહી શકાય એવી ફિલ્મો જોઇએ છે કે પછી આપણે ’વીર તાંબાના હાંડા ઘડા વાળો’ ટાઇપની ફિલ્મોને લાયક  છીએ? તો બેઠા છો શું, જો આ વાંચવાનું પુરું થયું હોય તો પડતી મૂકો આ ઈન્ટરનેટની દુનિયા અને પહોંચી જાવ નજીક્ના થિયેટરમાં જ્યાં ’આ તે કેવી દુનિયા’ ચાલતું હોય!

Thursday, January 08, 2015

ઓસામા, બગદાદી, હાફિઝ સઈદ, યાકૂબ કૂરેશી વગેરે વગેરે...

 

  કલ્પના કરી જુઓ, ધારો કે પાકિસ્તાનમાં થયેલા કોઇ બોમ્બ વિસ્ફોટ કે પછી પેશાવર હુમલા જેવી કોઇ ઘટના માટે કોઇ કટ્ટર હિન્દુવાદીએ નેતા એ કાંડ કરનાર માટે કોઇ ઈનામ જાહેર કરે તો?

     સેક્યૂલારિઝમનો હોલસેલ ઠેકો રાખીને બેસેલ ૧૨૫ વરસ જૂની પાર્ટી અને છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી સેક્યૂલારિઝમનાં હાટડાં ખોલીને પોતાનો ધંધો ચલાવતી સડકછાપ પાર્ટીઓની પ્રતિક્રિયા શું હોય?

     પોતાને સેક્યુલારિઝમના એકમેવ સ્વઘોષિત પહેરેદાર જાહેર કરી દેનાર મીડિયાની પ્રતિક્રિયા શું હોય?

     ફાસીઝમ, હીટલરશાહી...બ્લા બ્લા બ્લા...કંઇક શબ્દોની ફેંકાફેકી ચાલુ થઈ જાય, નિવેદનોની ઉલટીઓનાં ઘોડાપૂર આવે, કેટલાકનું ચાલે તો છેક બ્રહ્માંડના બીજા છેડા સુધી ફરિયાદ લઈને પહોંચે અને બાબલા, બચુડિયાઓ દેશની લોકશાહી માટે હિન્દુઓ સૌથી મોટો ખતરો છે એવું ખાનગીમા વિદેશી રાજદૂતો સામે બોલવા લાગે!

     આજે જ્યારે બસપા ના યાકૂબ કૂરેશીએ ખુલ્લેઆમ, પેરીસ હત્યાકાંડના આરોપીને માટે ૫૧ કરોડના ઈનામની ઘોષણા કરી છે ત્યારે યાકૂબ કૂરેશીને ચોક્કસ જગ્યાએ લાત મારી, તગેડી મૂકી પોતાને સવાયાં સેક્યૂલર સાબિત કરવાનો સુશ્રી માયાવતી પાસે સોનેરી મોકો છે, પણ સુશ્રી એવું નહીં કરે, કદાપિ નહીં કરે, કારણ કે એમનાં સેક્યૂલારિઝમને જોવાનાં ચશ્માનો એક કાચ પહેલેથીજ ફૂટેલો છે!

     માત્ર સુશ્રી જ શા માટે, એમની પાર્ટીની ઘોર વિરોધી પાર્ટી એવી સપાના જનાબ આઝમખાન પણ આ અંગે એક શબ્દ નહીં બોલે, અપૂન કે મઝહબકી જો બાત હૈ..મિંયા!
બાકીના એટલે કે દિગુફિગુ, લાલુચાલુ કે નિતિશફિતિશ પણ કદાચ જો બોલશે તો એવા ટોનમાં જે ટોનમાં ઊલ્ટા ચશ્મામાં જેઠાલાલના કહેવાથી ક્યારેક દયા જે રીતે ટપુ પર ગુસ્સે થાય છે! " બેટા ટપુ....એવું નહીં કરવાનું!" વોટબેંકનો સવાલ છે ભાઇ!

     આ બધા બેવકૂફ વોટબેંક સામે નજર નાખીને હમેશાં મધલાળ ટપકાવતા જોતા રહ્યા ને જનતા સ્માર્ટ નીકળી. પગ નીચેથી સત્તાની જાજમ ક્યારે જતી રહી એ ખબર પણ ના પડી! જાજમ તો ગઈ પણ હવે સ્થિર ઊભા રહેવાય એટલી ધરતી પણ નહીં રહે એમ તો પણ સુધરે એ બીજા! અચાનક ડહાપણની દાઢ ફૂટી નીકળી અને પોતાના કાર્યકરોને કોંગ્રેસે પૂછવાનું ચાલુ કર્યું કે શું જનતા આપણને હિન્દુ વિરોધી માને છે? હજુ આ સવાલનો સરખો જવાબ આવે, એ પહેલાં તો આ અક્કલમઠ્ઠાઓએ પાકિસ્તાની બોટને લઈને પોતાને હિન્દુવિરોધીથી એક કદમ આગળ વધીને દેશવિરોધી અને પાકિસ્તાનપ્રેમી સાબિત કરી દીધા! સાલું, આવો હલકટ માનસિકતાવાળો  પક્ષ તો આપણા દેશમાંજ સંભવે જે ૨૬/૧૧ કે પછી ટેરર બોટ જેવી ઘટનાઓ વખતે આતંકવાદી હુમલાઓ કરાવનાર દેશને પ્રોત્સાહન મળે એવાં નિવેદનો કરે! જનતા છાતી પીટે છે કે આ એ લોકો છે જેને આપણે મત આપીને ૬૦ વરસ સુધી આપણા પર શાસન કરવા દીધું હતું!

     અબ્રાહમ લિંકનનું એક ચોટડૂક ક્વોટ છે કે ’અમુક લોકોને બધો સમય બેવકૂફ બનાવી શકાય અથવા બધા લોકોને અમુક સમય માટે બેવકૂફ બનાવી શકાય, પણ બધા લોકોને બધો સમય બેવકૂફ બનાવી શકાતા નથી.’ એ ન્યારે આ સેક્યૂલારિઝમના હોલસેલ ઠેકેદારોના પાપનો ઘડો આખરે ફૂટ્યો, વરસોથી દેશને એકહથ્થુ રીતે લૂંટનારાઓ જનતાની સામે ઉઘાડા પડ્યા અને પોતાના પાપના ભારથી જ જમીનદોસ્ત થઈ ગયા. ભાજપને કેન્દ્રમાં ૨૭૨+ સીટ મળી, ૩૦ વરસ પછી કોઇ એક પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી પણ એમાં ભાજપનું પ્રદાન છે એના કરતાં કોંગ્રેસનું વધારે છે! ઇલેક્શન ૨૦૧૪માં નરેદ્ન્ર મોદીની વાક્છટા, ગુજરાત વિકાસગાથાઓની કમાણીને ભાજપમાંથી બાદ કરી નાખો ને પછી ભાજપમાં શું વધે છે એ હિસાબ કરી જુઓ! મોટાભાગે તો એવું જ થયું છે કે કોંગ્રેસ પોતાની જાતેજ પોતાની લીટી ભૂસીને નાની કરતી ગઈ અને ભાજપની લીટી મોટી દેખાતી ગઈ! પણ કુદરતનો સંતુલનનો ન્યાય છે એ હમેશાં પ્રકૃતિમાં કામ કરેજ છે પોતાની ફરજ ચુક્યા વિના, એ ન્યાયે કોંગ્રેસ કે પછી બીજા કોઇ અત્યારે વિરોધ કરી શકે એવી સ્થિતિમાં પણ નથી રહ્યા તો સામે મોદી પાસે સાક્ષી મહારાજ છે, નિરંજના જ્યોતિ છે, વિ.એચ.પી છે અને બજરંગદળ છે, જે સમયાંતરે બફાટ કરીને મોદીને વિરોધપક્ષની કમી નથી ખલવા દેતા! સદીઓના ભૂખ્યાની સામે જાણે મિષ્ટાનવાળું ભાણું આવી જાય અને એના દર્શન માત્રથીજ એને અપચો થઈ જાય ને ઉલટીઓ કરવા માંડે એવા દશા છે!


     જોઇએ છે કે હવે આ મીડિયાને ઘરવાપસી, લવ જેહાદ, ચાર બાળકો, ગોડસે, હરામજાદા જેવા શબ્દોની સંતાકૂકડી રમવામાંથી કેટલો સમય મળે છે અને યાકૂબ કૂરેશીના ઘોર આતંકી કૃત્યમાં કેટલો રસ જાગે છે! આતંકી કૃત્ય કરતાં પણ આ યાકૂબ કૂરેશીને એક પગથિયું ઉપર મૂકવો પડે, આ આતંકીઓને સરાજાહેર ઈનામ જાહેર કરી દુનિયાના તમામ આતંકવાદીઓને ખુલ્લમ ખુલ્લા ઈજન આપ્યું છે કે ચલાવો તમતમારે કત્લેઆમ, આપણા વિચારોની જે સામે પડે એની! યાકૂબ કૂરેશી જેવા લોકો વિશ્વની શાંતિ માટે ઓસામા, બગદાદી કે પછી હાફિસ સઈદ કરતાં ઓછા ખતરનાક નથી, એને તાત્કાલિક હિરાસતમાં લઈને એના પર આતંકવાદ ફેલાવવાના આરોપ હેઠળ ભારતમાં અને ફ્રાંસમાં પણ કામ ચલાવવું જોઇએ, પણ એવું આપણા દેશમાં શક્ય છે? અલ્લા અલ્લા કરો, આવું થાય તો તો ભારતનું સેક્યૂલારિઝમ રસાતળ જતું રહે!